Yataktan Sandalyeye Güvenli Transfer: Genel Adımlar ve Yardımcı Ürünler
Yatak ile tekerlekli sandalye arasında geçişte genel adımlar: fren, kolçak ve ayaklık, yükseklik eşitleme, transfer tahtası ve kemer, bakım verenin bel sağlığı için öneriler.
Evde bakımın en sık tekrarlanan işi yatak ile tekerlekli sandalye arasında geçiştir. Doğru hazırlanmış bir geçiş hem kullanıcı hem de yardım eden kişi için daha güvenlidir. Aşağıdakiler genel bilgidir; kullanıcının ne kadar yardım gerektirdiğine ve hangi yöntemin kullanılacağına kullanıcıyı takip eden fizyoterapist karar verir. Ameliyat sonrası dönemde ve hekimin hareket kısıtı koyduğu durumlarda hekiminizin talimatını esas alın.
Geçişten önce hazırlık
- Sandalyeyi yerleştirin: Sandalyeyi yatağın yanına, kullanıcının güçlü tarafına, yatakla 30–45 derece açı yapacak şekilde getirin. Yataktan sandalyeye mesafe ne kadar kısaysa geçiş o kadar kolaydır.
- Frenleri kilitleyin: İki park frenini de kilitleyin ve sandalyeyi iterek kontrol edin. Kilitlenmemiş fren en sık kaza sebebidir.
- Ayaklıkları açın ya da çıkarın: Ayaklık kullanıcının ayağına takılır ve sandalyeyi öne devirir.
- Yataktaki kolçağı kaldırın: Kol çıkar sandalyede yatak tarafındaki kolçağı çıkarın ya da kaldırın; yandan kayarak geçiş mümkün olur.
- Yükseklikleri eşitleyin: Yatağın yüksekliği sandalyenin oturağına yakın olmalı; çıkılan yer inilen yerden biraz yüksek olursa geçiş kolaylaşır. Ayarlı hasta yatağı yoksa yatak yükseltici takoz kullanılır.
- Kullanıcıya söyleyin: Ne yapacağınızı önceden anlatın ve "üç deyince" gibi bir işaret belirleyin.
Kullanıcı kendi geçebiliyorsa
- Yatakta oturur, ayaklarını yere basar, bir eliyle sandalyenin uzak kolçağını ya da oturağını tutar.
- Öne eğilip kalçasını kaldırır ve sandalyeye doğru kayar ya da küçük adımla döner.
- Sandalyeye oturduktan sonra kalçasını geriye yerleştirir, ayaklıkları takar.
Kalçayı kaldıramayan ama kollarını kullanabilen kullanıcılar için transfer tahtası yatakla sandalye arasına köprü kurar; kullanıcı tahtanın üzerinden kayarak geçer. Tahta sandalyenin oturağında ve yatakta sağlam durmalıdır.
Bir kişi yardım ediyorsa
- Kullanıcının beline transfer kemeri takın; kemerin tutamaklarından tutmak koltuk altından çekmekten çok daha güvenlidir.
- Kullanıcının önünde durun, dizlerinizi bükün, sırtınızı dik tutun; bir ayağınız sandalyeye doğru dönük olsun.
- Kullanıcı öne eğilirken kemerden tutarak kalkışına eşlik edin; kaldırmayın, yönlendirin. "Burnun ayak parmaklarının üzerine gelsin" demek kullanıcının öne eğilmesini kolaylaştırır.
- Küçük adımlarla birlikte dönün, kullanıcı bacaklarının arkasında sandalyeyi hissedince yavaşça oturun.
- Oturduktan sonra kalçayı geriye alın, ayaklıkları takın, gerekiyorsa kemeri bağlayın.
Yardım eden kişi için en önemli kural: belinizle değil bacaklarınızla çalışın ve kullanıcıyı havaya kaldırmaya çalışmayın. Kullanıcı ayaklarına ağırlık veremiyorsa iki kişi ya da hasta kaldırma lifti gerekir; tek kişi kaldırmaya kalkmak her iki taraf için risklidir.
Kullanıcı ayakta duramıyorsa
Ayağa hiç ağırlık veremeyen kullanıcıda transfer tahtası, kayma örtüsü ya da hasta kaldırma lifti gibi yardımcılar kullanılır. Hangisinin uygun olduğuna fizyoterapist karar verir ve kullanım tekniğini öğretir; lifti ilk kez kullanmadan önce bir uzmanın göstermesini isteyin.
Sandalyeden yatağa dönüş
Aynı adımlar ters sırayla uygulanır: sandalye yatağa açılı yaklaştırılır, frenler kilitlenir, ayaklıklar açılır, yatak tarafındaki kolçak kaldırılır. Yatağa oturduktan sonra bacaklar yatağa alınırken kullanıcı dirseğinden destek alır.
Kolaylaştıran sandalye özellikleri
- Kalkar ya da çıkar kolçak: Yandan kayarak geçiş için gerekli.
- Çıkar ya da yana açılan ayaklık: Geçişte ayağa takılmaz, sandalyenin yatağa yaklaşmasını sağlar.
- Sağlam park freni: Fren ayarını aylık kontrol edin; bakım rehberi.
- Uygun oturak yüksekliği: Yatakla aynı seviyede ya da biraz alçak.
- Devrilme önleyici tekerler: Geçiş sırasında sandalyenin geriye devrilmesini sınırlar.
Sık yapılan hatalar
- Freni kilitlemeden geçişe başlamak.
- Kullanıcıyı koltuk altından ya da kolundan çekmek.
- Sandalyeyi yataktan uzağa ve paralel koymak; açı ve yakınlık geçişi kısaltır.
- Çoraplı ayakla kaygan zeminde geçiş; kaymaz terlik ya da ayakkabı giydirin.
- Acele etmek; her adım için bekleyin ve kullanıcıya söyleyin.
Transfer kemeri, transfer tahtası ve kalkar kolçaklı sandalyeler için kategorilerimize göz atın; kullanıcının durumunu anlatırsanız geçişi kolaylaştıran modelleri önerelim.
Sık sorulan sorular
Transfer kemeri nedir, gerekli mi?
Kullanıcının beline takılan, üzerinde tutamaklar olan geniş bir kemerdir. Yardım eden kişinin kullanıcıyı koltuk altından çekmek yerine kemerden tutmasını sağlar; tek kişiyle yapılan geçişlerde kuvvetle önerilir.
Kullanıcı ayağa ağırlık veremiyorsa tek kişi geçiş yaptırabilir mi?
Kaldırarak yapılmamalıdır; hem kullanıcı hem yardım eden için risklidir. Transfer tahtası, kayma örtüsü ya da hasta kaldırma lifti gibi yardımcılar kullanılır; uygun yöntemi fizyoterapist belirler.
Yatak sandalyeden yüksekse ne yapmalıyım?
Yatakla sandalyenin oturak yüksekliği birbirine yakın olmalıdır. Yüksek yatakta daha ince şilte ya da yüksekliği ayarlı hasta yatağı, alçak yatakta yatak yükseltici takoz kullanılır.
Hangi sandalye özellikleri geçişi kolaylaştırır?
Kalkar ya da çıkar kolçak, çıkar ayaklık, sağlam park freni ve yatağa yakın oturak yüksekliği. Bu özellikler standart, hafif ve özellikli kategorilerimizdeki birçok modelde bulunur.